Dlaczego flaga Anglii ma czerwony krzyż?

Flaga Anglii ma czerwony krzyż, ponieważ przedstawia krzyż świętego Jerzego, patrona Anglii. Prosty czerwony krzyż na białym tle stopniowo zyskiwał znaczenie angielskiego symbolu w średniowieczu. Jest też jednym z elementów flagi Zjednoczonego Królestwa, znanej jako Union Jack.

Za tym nieskomplikowanym wzorem kryje się długa historia: od średniowiecznych znaków wojskowych po współczesne trybuny piłkarskie. Wygląd i podstawowe informacje można sprawdzić na stronie flagi Anglii w serwisie Vexilla.

Czym jest krzyż świętego Jerzego?

Krzyż świętego Jerzego to prosty, czerwony krzyż umieszczony pośrodku białego pola. Jego pionowe i poziome ramię przecinają się w środku. Różni się więc od krzyża ukośnego, zwanego też krzyżem świętego Andrzeja. Symbol wiąże się ze świętym Jerzym, żołnierzem i męczennikiem czczonym w średniowiecznym chrześcijaństwie. Znana opowieść o pokonaniu przez niego smoka jest legendą, a nie udokumentowanym wyjaśnieniem genezy angielskiej flagi.

Ten wzór nie należy wyłącznie do Anglii. Czerwonego krzyża na białym tle od dawna używa również włoska Genua. Dwie identycznie wyglądające flagi mogą mieć odrębne dzieje i znaczenia, dlatego samo podobieństwo nie dowodzi wspólnej tożsamości narodowej.

Kiedy czerwony krzyż stał się symbolem Anglii?

Nie znamy jednej pewnej daty oficjalnego przyjęcia współczesnej flagi Anglii. Ważna wczesna wzmianka pochodzi z 1277 roku, z czasów Edwarda I. W królewskich rachunkach odnotowano chorągiewki i osłony ramion łuczników ze znakiem świętego Jerzego przeznaczone dla wojsk angielskich. To dowód na średniowieczne zastosowanie wojskowe, nie na ustanowienie dzisiejszej flagi narodowej właśnie w 1277 roku.

Kolejny istotny etap nastąpił w 1348 roku. Edward III założył wtedy Order Podwiązki, oddając go pod patronat świętego Jerzego. Święty i jego krzyż zyskali silniejszą pozycję w angielskiej tradycji dworskiej oraz wojskowej. Z czasem znak stał się powszechnie rozpoznawalną flagą Anglii. Był to długi proces, a nie skutek jednego aktu prawnego.

Czym krzyż na fladze Anglii różni się od innych krzyży?

Angielski krzyż jest prosty i umieszczony centralnie. Na fladze Szkocji widnieje natomiast biały krzyż ukośny na niebieskim tle, którego ramiona biegną ku narożnikom. Na flagach nordyckich również występują krzyże proste, lecz ich przecięcie jest przesunięte w stronę drzewca.

Porównaj wzory w katalogach Vexilli: flagi z krzyżem centralnym, flagi z krzyżem świętego Andrzeja oraz flagi z krzyżem skandynawskim. Zbiory porządkują flagi według wzoru i nie muszą obejmować każdej historycznej czy regionalnej odmiany.

Czy flaga Anglii to to samo co Union Jack?

Nie. Flaga Anglii i Union Jack odnoszą się do różnych wspólnot politycznych. Krzyż świętego Jerzego to flaga Anglii, jednej z czterech części składowych Zjednoczonego Królestwa. Flaga Zjednoczonego Królestwa łączy kilka historycznych krzyży w jeden wzór.

W 1603 roku Jakub VI, król Szkocji, został także Jakubem I, królem Anglii. Oba królestwa miały odtąd wspólnego monarchę, ale pozostały oddzielnymi państwami. W 1606 roku wprowadzono pierwszą flagę unii, początkowo do użytku na morzu. Połączono na niej czerwony krzyż świętego Jerzego z białym ukośnym krzyżem świętego Andrzeja. Dopiero w 1707 roku Anglia i Szkocja utworzyły jedno państwo.

Po unii z Irlandią w 1801 roku dodano czerwony krzyż ukośny kojarzony ze świętym Patrykiem. Tak powstał zasadniczy układ dzisiejszej flagi Zjednoczonego Królestwa, powszechnie nazywanej Union Jack.

Anglia Szkocja Zjednoczone Królestwo

Na innych flagach narodowych można również dostrzec element Union Jack. Przykłady zebrano w katalogu flag z Union Jackiem. To zestawienie flag zawierających ten motyw, a nie pełny przegląd historycznych wersji brytyjskiej flagi.

Dlaczego Walii nie ma na fladze Union Jack?

Flaga Walii przedstawia czerwonego smoka na biało-zielonym tle. Na Union Jacku nie ma jednak ani smoka, ani osobnego walijskiego symbolu. Kiedy w 1606 roku powstawała pierwsza wspólna flaga, Walia była już włączona do Królestwa Anglii, więc nie potraktowano jej jako osobnego królestwa, którego znak należałoby dodać.

Nie oznacza to, że walijska flaga ma mniejsze znaczenie. Anglia, Szkocja i Walia mają własne flagi, natomiast Union Jack reprezentuje całe Zjednoczone Królestwo. Rozróżnienie to jest przydatne zarówno podczas poznawania historii, jak i obserwowania współczesnego życia publicznego.

Dlaczego Anglia używa własnej flagi podczas meczów piłkarskich?

Anglia ma własną reprezentację w międzynarodowej piłce nożnej, mimo że należy do Zjednoczonego Królestwa. Dlatego na trybunach jej kibice najczęściej pokazują flagę z krzyżem świętego Jerzego, a nie Union Jack. Sport dobrze ilustruje różnicę między flagą całego państwa a flagami jego części składowych.

Jak odróżnić flagi Anglii, Szkocji, Walii i Zjednoczonego Królestwa?

• Anglia: prosty czerwony krzyż na białym tle.
• Szkocja: biały krzyż ukośny na niebieskim tle.
• Walia: czerwony smok na biało-zielonym tle.
• Zjednoczone Królestwo: niebieskie tło z czerwonym krzyżem prostym oraz czerwonymi i białymi krzyżami ukośnymi.

Najłatwiej zapamiętać: Anglia – prosty czerwony krzyż; Szkocja – ukośny biały krzyż. Więcej podobnych motywów znajdziesz w kategorii flag z krzyżami. Wiedzę możesz sprawdzić w quizie o flagach Europy. Obecność flag poszczególnych części Zjednoczonego Królestwa zależy od ustawień quizu.

Źródła i dalsza lektura

• The Flag Institute: England – St George’s Cross — status flagi i najwcześniejsze udokumentowane użycie.
• The Flag Institute: The many crosses of St George — inne miejsca posługujące się krzyżem świętego Jerzego.
• The Flag Institute: History of the Union Flag — powstanie wzorów flagi unii z 1606 i 1801 roku.
• UK Parliament: written question HL7725 — parlamentarne wyjaśnienie pochodzenia flagi.
• The Royal Family: Union Jack — składowe krzyże oraz powód braku osobnego symbolu Walii.